**జలధారతో!…*
జలకళ సంతరించుకున్న గుమ్మ సముద్రం చెరువు
– పూడికలో మునిగిన చెరువుకు పునర్జన్మ… మూడింతలు పెరిగిన నీటి నిల్వ సామర్థ్యం
– నీటి సంరక్షణలో అన్నమయ్య జిల్లా సరికొత్త అధ్యాయం
– రైతుల జీవితాల్లో వెలుగులు!… జిల్లాలో నీటి సంరక్షణకు ఆదర్శంగా నిలిచిన జలధార కార్యక్రమం
మదనపల్లె, జూలై 1:(కడప మనస్సాక్షి ప్రతినిధి)
నీరు ఉంటేనే జీవనం… నీరు ఉంటేనే వ్యవసాయం… అనే సంకల్పంతో అన్నమయ్య జిల్లా కలెక్టర్ నిశాంత్ కుమార్
చేపట్టిన **జలధార కార్యక్రమం** అన్నమయ్య జిల్లాలో అద్భుత విజయాన్ని సాధించింది. జిల్లా కలెక్టర్ నిశాంత్ కుమార్ దూరదృష్టి, సమర్థవంతమైన ప్రణాళిక, నిరంతర పర్యవేక్షణతో జిల్లాలోని వందలాది సంప్రదాయ నీటి వనరులు పునరుజ్జీవం పొందాయి. దశాబ్దాలుగా పూడికతో నిండిపోయి, నీటి ప్రవాహం నిలిచిపోయిన పాత సరఫరా కాలువలను పునరుద్ధరించి, చెరువులకు మళ్లీ జీవం పోయడం ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నీటి విప్లవానికి నాంది పలికింది.
జిల్లాలో అమలు చేసిన జలధార కార్యక్రమం విజయవంతమై విశేష ఫలితాలు సాధించడంతో ఈ వినూత్న కార్యక్రమాన్ని రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేయాలని రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించడం అన్నమయ్య జిల్లా సాధించిన విజయానికి గొప్ప గుర్తింపుగా నిలిచింది.
*గుమ్మ సముద్రం చెరువు – జలధార విజయానికి ప్రతీక*
అన్నమయ్య జిల్లా బి.కొత్తకోట మండలంలోని గుమ్మ సముద్రం చెరువు నేడు జలధార కార్యక్రమం సాధించిన అద్భుత ఫలితాలకు ప్రత్యక్ష నిదర్శనంగా నిలిచింది. గతంలో వర్షాలు బాగా కురిసినా చెరువుకు నీరు చేరకపోవడంతో రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొనేవారు. సరఫరా కాలువలు మూసుకుపోవడం, నీటి ప్రవాహానికి ఆటంకాలు ఏర్పడడం వల్ల వర్షపు నీరు వృథాగా వెళ్లిపోయేది. దీంతో చెరువు నిండకపోవడం, భూగర్భ జలాలు తగ్గిపోవడం, బోర్వెల్లు ఎండిపోవడం, సాగు విస్తీర్ణం క్షీణించడం వంటి సమస్యలు నెలకొన్నాయి.
ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు జిల్లా యంత్రాంగం సమగ్ర ప్రణాళిక రూపొందించింది. మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం (ఎంఎన్ఆర్ఈజీఎస్) ద్వారా చెరువుకు నీటిని అందించే సుమారు 2 కిలోమీటర్ల సరఫరా కాలువలను పూర్తిగా పునరుద్ధరించారు. అదేవిధంగా రూ.30 లక్షల వ్యయంతో నీటి ప్రవాహాన్ని సులభతరం చేసే “అలుగులు” నిర్మాణ పనులు చేపట్టారు. ఈ పనుల వల్ల వర్షపు నీరు ఎటువంటి అడ్డంకులు లేకుండా నేరుగా చెరువులోకి చేరే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
*8.10 నుంచి 30.05 Mcft… నీటి నిల్వలో అద్భుత పెరుగుదల*
జలధార కార్యక్రమానికి ముందు గుమ్మ సముద్రం చెరువు కేవలం 8.10 మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల (Mcft) నీటిని మాత్రమే నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉండేది. కాలువల పునరుద్ధరణ, అలుగుల నిర్మాణం పూర్తైన అనంతరం కురిసిన మంచి వర్షాలతో చెరువు 30.05 మిలియన్ క్యూబిక్ అడుగుల నీటిని నిల్వ చేసుకునే స్థాయికి చేరుకుంది. ప్రస్తుతం చెరువు 91.07 శాతం సామర్థ్యంతో నిండి గ్రామానికి, రైతులకు, పశుసంపదకు, భూగర్భ జలాలకు ప్రధాన ఆధారంగా మారింది.
గతంలో వృథాగా ప్రవహించే వర్షపు నీరు నేడు ప్రతి చుక్కా చెరువులో నిల్వవుతోంది. ప్రకృతి ప్రసాదించిన నీటి వనరులను సంరక్షించి భావితరాలకు అందించాలనే ప్రభుత్వ లక్ష్యం ఈ చెరువు ద్వారా సాకారమైంది.
*భూగర్భ జలాల పెరుగుదల – రైతులకు కొత్త ఆశలు*
జలధార కార్యక్రమం ప్రభావంతో అన్నమయ్య జిల్లాలో భూగర్భ జలమట్టం 8.59 మీటర్ల వరకు పెరగడం ఈ కార్యక్రమం విజయానికి అద్దం పడుతోంది. గుమ్మ సముద్రం చెరువు పరిసర ప్రాంతాల్లో గతంలో నీరు అందని బోర్వెల్లు నేడు సమృద్ధిగా రీచార్జ్ అవుతున్నాయి. వేసవి కాలంలో కూడా బోర్వెల్లలో నీరు అందుబాటులో ఉండటంతో రైతులు ధైర్యంగా పంటలు సాగు చేస్తున్నారు.
భూగర్భ జలాల పెరుగుదల వల్ల తాగునీటి సమస్య కూడా గణనీయంగా తగ్గి గ్రామ ప్రజలకు ఉపశమనం కలిగింది. నీటి కొరత కారణంగా ఇబ్బందులు పడిన కుటుంబాలు ఇప్పుడు సంవత్సరమంతా నీటి లభ్యతను అనుభవిస్తున్నాయి.
*180 ఎకరాల ఆయకట్టుకు సాగునీరు*
గుమ్మ సముద్రం చెరువు ద్వారా ప్రస్తుతం ప్రత్యక్షంగా సాగునీరు అందుతోంది. అదనంగా భూగర్భ జలాలు పెరగడంతో మరో 90 ఎకరాల్లో బోర్వెల్ల ద్వారా సాగు** కొనసాగుతోంది. మొత్తంగా 270 ఎకరాల వ్యవసాయ భూమి ఈ జలధార కార్యక్రమం వల్ల ప్రత్యక్షంగా లబ్ధి పొందుతోంది.
సాగునీరు సమృద్ధిగా అందుబాటులో ఉండటంతో రైతులు ఒకే పంటకు పరిమితం కాకుండా వివిధ రకాల పంటలను సాగు చేస్తున్నారు. పంటల దిగుబడి పెరగడంతో పాటు రైతుల ఆదాయం కూడా గణనీయంగా పెరిగింది. పశుసంపదకు తాగునీరు లభించడం, పర్యావరణ సమతుల్యత మెరుగుపడటం, పచ్చదనం విస్తరించడం వంటి అనేక సానుకూల మార్పులు చోటు చేసుకున్నాయి.
*ప్రజల భాగస్వామ్యం*
జలధార కార్యక్రమం ప్రభుత్వ యంత్రాంగం, గ్రామస్థులు, రైతులు, ప్రజాప్రతినిధులు, వివిధ శాఖల అధికారులు కలిసి పనిచేసిన సమిష్టి కృషికి ప్రతీకగా నిలిచింది. ప్రతి కాలువను గుర్తించి పునరుద్ధరించడం, ప్రతి చెరువును పునర్జీవింపజేయడం, ప్రతి వర్షపు నీటి చుక్కను ఒడిసిపట్టడం అనే లక్ష్యంతో చేపట్టిన ఈ కార్యక్రమం జిల్లాలో నీటి నిర్వహణకు కొత్త ప్రమాణాలను నెలకొల్పింది.
*రాష్ట్రానికి ఆదర్శంగా అన్నమయ్య జిల్లా*
అన్నమయ్య జిల్లాలో సాధించిన ఈ అద్భుత ఫలితాలను పరిశీలించిన రాష్ట్ర ప్రభుత్వం జలధార కార్యక్రమాన్ని రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేయాలని నిర్ణయించింది. జిల్లాలో ప్రారంభమైన ఈ నీటి ఉద్యమం నేడు రాష్ట్రవ్యాప్తంగా లక్షలాది రైతులకు ఆశాకిరణంగా మారుతోంది.
గుమ్మ సముద్రం చెరువు విజయగాథ కేవలం ఒక చెరువు పునరుద్ధరణ మాత్రమే కాదు. ఇది సమర్థవంతమైన పరిపాలన, ప్రజల భాగస్వామ్యం, ప్రకృతి వనరుల సంరక్షణ, ప్రభుత్వ సంకల్పం, రైతు సంక్షేమం కలిసి సాధించిన అసాధారణ విజయగాథ.
నేడు నీటితో కళకళలాడుతున్న గుమ్మ సముద్రం చెరువు, పచ్చని పంట పొలాలు, రీచార్జ్ అయిన బోర్వెల్లు, ఆనందంగా వ్యవసాయం చేస్తున్న రైతులు—ఇవన్నీ జలధార కార్యక్రమం సాధించిన విజయాన్ని కళ్ళముందే సాక్షాత్కరిస్తున్నాయి.